These opinions are mine and I swear no one else's
Young Ideas
माफ गर नयाँ नेपाल !! तिमीलाई पुनरनिर्माणगर्ने प्रकियाको सुरुवात “संविधान सभाको चुनाव”मा मैले भोट हाल्न पाउँदिन
61513 days
संविधान सभाको चुनाव यही चैत्र २८ गते हुँदैछ । निर्वाचनका तयारीहरु अन्तिम चरणमा पुगेका छन् । यसपालाको संविधान सभाको चुनावमा पहिलो पटक आफ्नो मताधिकारको उपयोग गरेर नयाँ नेपाल निर्माण गर्न मेरो तर्फबाट पनि सकॆको योगदान दिने मेरो ठुलो धोको थियो । यही चुनावको विषयलाई लिएर म एकदमै excited थिएँ । आफुले सके सम्म अरुलाई पनि भोट हाल्नुपर्छ भनेर सम्झाउने गर्ने गर्दथेँ । अनायसै हिजो निर्वाचन आयोगको वेभसाईट http://www.election.gov.np मा गएर आफ्नो नाम मतादाता नामावलीमा छ कि छैन भनेर खोज्न मन लाग्यो । अस्ति देखि मेरो साथी आफ्नो नाम र आफ्नो स्थानका उम्मेद्धारहरुको बारेमा सोधखोज गरेको देखेको थिएँ । त्यही भएर म पनि आफ्नो क्षेत्रको बारेमा जान्न निकै उत्सुक थिएँ । सुरु गरेँ आफ्नै नामबाट ।
निकै दुःख गरे पछि बल्ल बल्ल आफ्नो जिल्ला र गाविस भेट्टाएँ । र आफ्नो वडामा आफ्नो नाम खोजेँ । मेरा काका, मेरा फुपु सबैको नाम पाएँ तर आफ्नो नाम चाहि कहिँ पाइन । मेरो मात्र होईन मेरो दिदिहरुको नाम पनि त्यहाँ थिएन । आमाको नाम चाहि अर्कै थियो धन्न बुबाको नाम सही थियो र पत्ता लगाए त्यो आमा नै हो भनेर । त्यसपछि हत्त न पत्त निर्वाचन आयोगमा सम्पर्क गरेर सोधेँ मैले भोट हाल्न पाउँछु कि पाउँदिन
उत्तर पाए – तपाईले भोट हाल्न पाउनुहुन्न ।
मन साह्रै खिन्न भयो अनि मतदाता हुनको लागि चाहिने प्रावधान के रहेछन् भनेर खोजी गरे । निर्वाचन आयोगको मतदाता नामावलीमा नामांकित हुन निम्न प्रावधान जरुरी रहेछ-
1. नेपाली नागरिक
2. २०६३ साल मंसिर मासान्त सम्म १८ बर्ष पुरा गरेको
3. कुनै निर्वाचन क्षेत्रभित्रको कुनै गाउँ विकास समिति वा नगरपालिकाको सम्बन्धित वडामा स्थायी बसोबास भएको
यो हिसाबले मेरा सबै योग्यताहरु पुरा रहेछन् भने मैले किन भोट हाल्न नपाउने ?? बुझ्दा खेरी निर्वाचन ऐन २०६३ ले खाली मतदाता नामावलीमा नाम भएकाहरुले मात्र भोट हाल्न पाउने व्यवस्था गरेको रहेछ ।
हाम्रा नेताहरु कस्तो अदुरदर्शी र मुर्ख भएका होलान् । किन यस्तो प्रावधान राख्छन् जसले म जस्ता जिम्मेवार नागरिकलाई आफ्नो मताधिकारको प्रयोग गर्न बाट रोक्छन् । उनीहरुले म नेपाली होइन भन्ने प्रमाणित गर्न सक्छन् भने त मेरो भन्नु केही छैन नत्र किन यस्तो विभेदकारी कानुन बनाउँछन् । कि त निर्वाचन आयोगले प्रभावकारी रुपमा नामावली संकलन गर्नुपर् यो होइन भने मतदाता नामावलीमा नाम नभए पनि भोट हाल्न पाउनुपर्ने व्यवस्था गर्नुपर् यो नि ।
हो यसमा मेरो पनि गल्ती छ । मैले निर्वाचन आयोगका कार्यलयमा गएर मेरो नाम लेखाउनुपर्ने हो तर यो बारेमा सही सुचना निर्वाचन आयोगले प्रभावकारी रुपमा के कहिले प्रशारण गरेको छ ??? अवश्य पनि छैन । यो बारेमा थाहा दिए पो मैले पत्ता पाउँथे र के गर्नुपर्छ गर्थेँ । सुचना पनि नदिने अनि भोट पनि हाल्न नदिने कस्तो नियम हो यो ???
मैले माने, कुनै उम्मेद्धारलाई प्रत्यक्ष भोट हाल्ने व्यवस्थमा मैले अर्कै ठाउँबाट भोट हाल्दा result मा असर पर्न सक्ला । तर मैले समानुपातिक प्रणालीमा भोट हाल्न पाउनुपर्छ कि पर्दैन ?? यसमा मैले काठमाण्डौँबाट भोट हाले नि मेरो मन पर्ने पार्टीलाई नै हाल्छु…मेरो पुख्र्यौली जिल्लाबाट हालेपनि म त्यही पार्टीलाई हाल्छु । मैले अर्कै ठाउँबाट समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा भोट हालेर के फरक पर्छ र ??
समाचारका अनुसार म्याग्दी हो कि कुन जिल्लाको एउटा गाउँकै नाम मतदाता नामावलीमा छैन रे । अनि यो बारेमा निर्वाचन आयोगको धारणा माग्दा अब यसपाली भइहाल्यो अर्को पाली भोट हाल्ने व्यवस्था गरौँला भन्ने जवाफ आएछ । म अर्को पाली किन भोट हाल्छु ?? जब मैले नेपाल पुनर्निर्माण गर्ने बेला नै यस्तो अन्याय सहनुपर्छ भने अर्को बेला मैले के गर्ने ??
म जस्तै थुप्रै मतदाताहरु हुनुहुन्छ जसले चाहेर पनि यसपालीको संविधान सभाको चुनावमा भोट हाल्न पाउनुहुन्न । जनआन्दोलन भाग २ का दोषीहरुले चाहि चुनावमा सहभागी भएर भोट हाल्न पाउने भए तर लोकतन्त्रका लागि रगत बगाएका हामीहरु चाहि यो प्रकियाबाट बाहिरन बाध्य भयौँ । यो कस्तो नियम बनाएका हाम्रा मुर्ख नेताहरुले ???
the Buddha was born here!!
21516 days
Everyday, as soon as I wake up, I tune to some news channel and try to gasp what’s going around. The news is always same; deaths, injuries, lies, terror. I don’t know why I always tune again and again even though I know the story is always same. Only difference is the characters and the place. I wish whenever I wake up, I could see some good news which lightens me up and makes my day. I know this is the wish which even Aladdin’s Jinni might not be able to fulfill but still I wish. The Buddha was born here! I reassure myself. Someday my wish will be granted and peace will prevail on earth. After all Buddha was born here!
Am I a peace activist? No!
Then why I care about the word – peace? Yesterday I felt horrible seeing Tibetans activists getting batons of cops in Kathmandu. Yes, our government supports One China Policy but can’t it acknowledge individual’s right to protest and freedom of speech? After all it came to power through same kind of wave of protest demanding democracy and human rights. Then how could this government quell the protest like this? Isn’t this sheer hypocrisy?
But I assured myself; someday everything will be just as perfect as it should be. After all the Buddha was born here! I reassure myself.
But why I am reassuring myself saying Buddha was born here. He was dead 2500 years before. He tried to understand the life and which he succeed too, but what’s the relevance here now? His own followers are perishing. His messenger, the Dalai Lama, is forced to leave his home and stay as refugee in India. The world has become more chaotic and violent.
Has his beliefs’, teaching failed?
Do we have to raise arms to make our voices heard?
May be not. Gandhi didn’t raise the arm nor did we, the Nepali people, raise arms against autocratic rule of King Gyanendra. Mandela also crushed the autocrats peacefully and so did May be this examples made be believe Buddha’s teaching are still relevant. And someday we will adapt to it. That’s why I keep assuring myself saying the Buddha was born here. That’s why I am still dreaming about peaceful and developed Nepal. After all Buddha was born here!
That’s why Hilary is loosing….
11529 days
Ok, let’s begin with the question: How many of you don’t believe US Presidential Race of Democrats is all about Gender and Race?
May be the candidates deny this or want to play safe, but it’s all about race and gender. Many of you might call me feminist or racist, but this is the reality.
Ok let’s again come to some more questions, why Hilary is loosing despite she has better issues or experience than Barack Obama? Why people only refer her experience as First Lady than as NY Senator? Why people term her loosing confidence when she’s soft and over smart when’s she’s tough? Or the main theme of whole affair is, US is not yet ready for first Female President? Survey says so. Around 33% Americans are not ready for female president compare to 27% who are not ready for Black President.
I was watching Mississippi Primaries on CNN with my mom, and suddenly she said “Why Hilary is loosing? Is it something to do with male chauvinism?” I replied her back “well it’s not only about male chauvinism; young girls are also deserting her.” And she replied back when they are old enough to be her age, they will realize what mistake they made when they had chance. And I know by her look, she’s secretly wishing Hilary might go to become US President. I know she’s got nothing to benefit from her but still she wants her to win. May be she find herself in her, may be!
Suddenly an image of invisible women came back to my memory. Women might be talented but are sidelined as their age goes on. Hello, it’s not only Nepal but also US. Sean Connery still commands Hollywood in some sense but where are the women of his time? People love to talk about Pravin Giri, our very own newsreader but where female news anchors of his time went? Be in any profession, women are sidelined as the age ladder goes up.
And there’s exception: Hilary Clinton. She’s 57, refreshing, charming with immense talent. But hold on, there’s problem. People still want her to be invisible. Journalists love to talk about her suit pants, her look and her secret of being so charming instead of her expertise, her talent and her. Have we heard journalist so interested about Obama’s suits or his secret of charm which people relate with John F. Kenedy? The answer is crystal clear: a big NO. So why this difference? I couldn’t help but wonder: Has it got something to do with male chauvinism as my mom suggest?
I was flashing through The Time and I read one article suggesting many American males don’t want her because she reminds them of their mother. But hold on, it’s not loving mother but it’s shouting mother. So people don’t vote her because she’s women, women and women.
And many people might question back: So what’s this with race? Obama is black and 27% people are not ready for black for black president? Yes, he’s black and 27% might oppose him but he’s still a man! The wonder man in fact. When people were voting in South Carolina, a black majority state, many thought Hilary might do better there since she has worked so hard for black’s rights. But when it comes to pay back, they choose their own color. May be men choose him because he’s man but females choose their race over their gender. It’s like we voting for Prashant Tamang during his quest for Indian Idol. The race comes first no matter what.
Yes, Obama has got white votes equally too and especially young votes but only rhetoric CHANGE can’t be the reason. If we look at his work as senator it shows that he’s star with minor role. The New York Times reported that he was almost an outsider and disappointed many Democrats not becoming a more prominent voice in other important debates.
He gets votes because he’s young and charming which many people can relate with. And he talks about the dream New America and Change which people always dream of and above all he’s male. In fact THE BLACK MALE.
Insulting black man is racism for which you have to pay lot. But insulting women is nothing compared to racism. Whatever his color be, if you choose male still you have got sense of male dominance in the White House. And many people don’t want the shift in power cycle.
The war in Cricket
01543 days
by Rabin
in Young Ideas
It seems cricket rivalry between Australia and India is here to last long.
After Sydney fiasco, people were expecting may be this whole affair is over, at least for now. But how wrong were we. Again in same Sydney Cricket Ground (SCG), another controversy sparks between Indian bowler Ishant Sharma and Australian Andrew Symonds. Televisions replay clearly shows Symond saying something to Ishant after he was bowled out and Ishant replying to him f**k off showing pavilion.
Of course, match referee once again punished Indians but Australians were spared again. Now Symonds claims that he just praised him for good bowling which Indian team denies.
After racism controversy, ugly Australians were once again exposed but ICC, cricket governing organization, has timely and again spared Australians. ICC’s zero tolerance policy towards racism or other legal punishments have only found way to sub-continental players. These are the Australians who invented sledging to provoke opponent players. And they even invented nice term “mental disintegration” technique to back it up. And sad part is when opponent player reacted back to their so called mental disintegration, it’s the reacting party which has to pay. And the Ugly Australians are there, laughing.
It’s really sad that provocation is still there and ICC is doing nothing to stop it. India has shown back it can’t accept such sledging. With it’s financial power, it has already flexed it muscles and forced ICC to change its punishment on Harbhanjan Singh during SCG test fiasco. And it even forced umpires to be changed.
Now the whole cricket world is debating over use of sledging and India’s power. I believe, such sledging should be stopped ASAP and punish all those who ignite the fire. Ignition results fire, if there’s no ignition the threat of fire is no more.
Punish Ugly Australians for their provocation tactics and stop India from flexing it’s muscles. Otherwise, we will loose this beautiful game.
Start with punishing Mathew Hayden who can’t keep his rivalry against Harbhajan off the field and Symond who stirs all. Also don’t spare Ricky Ponting too. If Indians also do same, don’t spare them too.
All about CA Elections
01551 days
by Rabin
in Young Ideas
राज्य (State)
राज्य एउटा निश्चित भूभाग भएको एउटा
इकाइ हो । यसभित्र निश्चित जनसंख्या हुन्छ । राज्य संचालन गर्न एउटा संगठन वा सरकार हुन्छ । सरकारले राज्यभित्र सबै अधिकार प्रयोग गर्न सक्छ । राज्य सार्वभौमसत्ता सम्पन्न हुन्छ । राज्यको सार्वभौमसत्ता र सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएको हुन्छ ।
राज्यका तीन अंग
राज्य संचालन गर्ने मुख्य तीन अंग हुन्छन् : व्यवस्थापिका कार्यपालिका र न्यायपालिका ।
व्यवस्थापिका (Legislative)
यो कानुन बनाउने शक्ति भएको संस्था हो । यसलाई संसद व्यवस्थापिका विधायिका प्रतिनिधिसभा आदि विभिन्न नामले चिनिन्छ । नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ अनुसार अहिले नेपालमा कानुन बनाउने अधिकार व्यवस्थापिका-संसदमा छ ।
कार्यपालिका (Executive)
व्यवस्थापिकाले बनाउको कानुन र नीतिहरुलाई कार्यान्वयन गर्ने काम कार्यपालिकाले गर्छ । कार्यपालिका अन्तर्गत मन्त्रिपरिषद सेना प्रहरी हुन्छन् । नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ अनुसार नेपालको कार्यकारी अधिकार मन्त्रिपरिषदमा निहित छ । कार्यकारी प्रमुख प्रधानमन्त्री हुन् । हाल राष्ट्रप्रमुखको जिम्मेवारी पनि प्रधानमन्त्रीलाई नै दिइएको छ ।
न्यायपालिका (Judiciary)
न्यायपालिकाले कानुनको व्यख्या गर्छ र कानुनको पालना भए नभएको फैसला गर्छ । कानुको उल्लंघन गर्नेलाई दण्ड जरिवाना गर्छ । नेपालमा न्ययिक अधिकार अदालत र त्यस मातहतका निकायहरुमा रहेने व्यवस्था छ ।
सरकार (Government)
राज्यको कार्यकारी शक्ति प्रयोग गर्ने अधिकार कार्यपालिका अर्थात् सरकारसँग हुन्छ । सामान्यतया सरकार भन्नाले मन्त्रिपरिषद सेना प्रहरी कर्मचारीतन्त्र पर्छन् । तर व्यापक अर्थमा सरकार भन्नाले राज्यको सार्वभौमिक शक्ति प्रयोग गर्ने राज्यका तीन वटै अंगहरु व्यवस्थापिका कार्यपालिका र न्यायपालिका सबै पर्छन् । राज्यका तर्फबाट गर्नुपर्ने सबै काम सरकारले गर्छ ।
संविधान (Constitution)
राज्यको सार्वभौमसत्ता कसमा निहीत छ र त्यसको प्रयोग कसले कसरी गर्छ भन्ने नियमहरु नै संविधान हो । संविधान सरकारका लागि मार्गदर्शक हो । संविधान राज्यको मूल कानुन हो । सबै कानुनको स्रोत संविधान हो । संविधानसँग बाझिने कानुन बनाउन पाइँदैन । बने पनि स्वतः खारेज हुन्छ । संविधानले राज्यका तीन अंगहरुबीच शक्तिको बाँडफाँट र समन्वय गर्छ । यसले जनताका सबै प्रकारका अधिकारहरुलाई परिभाषित र संरक्षण गर्छ । साथै यसले संविधान अन्तर्गतका सबै अंगहरुमा काम गर्ने पदाधिकारीहरुको जिम्मेवारी र अधिकार तोक्छ । सारमा राज्यको राजनीतिक प्रणाली राज्यका अंगहरुको गठन र राज्यशक्तिको प्रयोगबारे उल्लेख गरिएको लिखत नै संविधान हो ।
लोकतन्त्र (Democracy)
लोक भनेको जनता र तन्त्र भनेको शासन अर्थात् लोकतन्त्र भनेको जनताको शासन हो । लोकतन्त्रमा जनतानै सार्वभौम अधिकार सम्पन्न हुन्छ । लोकतन्त्रमा जनताले जनताका लागि जनताको सरकार बनाउँछ । लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा जनताका विविध अधिकारहरु हुन्छन् । जस्तै : राजनीतिक सहभागिताको अधिकार; नागरिक तथा मानवअधिकार; स्वतन्त्र र समानताको अधिकार आदि ।
लोकतन्त्र र संविधानको सर्वोच्चता
लोकतन्त्रमा जनताका सबै अधिकारको ग्यारेन्टी संविधानले गरेको हुन्छ । यसैले लोकतन्त्रमा व्यक्ति वा पद होइन संविधान सर्वोच्च हुन्छ ।
संविधानको निर्माण
संविधानको निर्माण विभिन्न तरिकाले हुन्छ । तर जनताले नै संविधान निर्माण गर्नु सबैभन्दा लोकतान्त्रिक तरिका हो । यसमा जनताको व्यापक सहभागिता हुन्छ । यसैले नेपालमा जनताले चुनेको संविधानसभाबाट संविधान निर्माण गर्ने विधि अपनाइएको छ ।
संविधानसभा (Constituent Assembly)
संविधानसभा देशको राष्ट्रियस्तरमा गठन गरिने निकाय हो । संविधानसभामा जनताले चुनेका प्रतिनिधिहरु हुन्छन् । यसमा संविधान र कानुनका ज्ञाता विशेषज्ञहरु पनि मनोनित हुनसक्छन् । जनयुद्ध र जनआन्दोलनको समाप्तिपछि जनताले पाएको अधिकार र जनादेशलाई संस्थागत गर्न; विद्यमान संवैधानिक गतिरोध समाप्त गर्न; राज्यको पुनःसंचरना गर्न; नयाँ राजनीतिक पद्धति स्थापना गर्न; बहुमतमाथि अल्पमतको शासन समाप्त गरी लोकतान्त्रिक पद्धति स्थापना गर्न नेपालमा अहिले संविधानसभाको अवश्यकता परेको हो ।
नेपालमा हुन लागेको संविधानसभाको स्रोत जनआन्दोलन राजनीतिक शक्तिहरुबीचको राजनीतिक सहमति र अन्तरिम संविधान हो ।
नयाँ संविधानले समेट्ने प्रमुख मान्यताहरु
समावेशी लोकतन्त्र
राज्यको पुनःसंरचना
अल्पसंख्यकको अधिकार
बहुलबाद र प्रतिस्पर्धात्मक राजनीतिक
सिद्धान्तको संरक्षण
शासनका सबै तहमा नागरिहरुको सहभागिताको
संरक्षण
विचार तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता प्रेस
स्वतन्त्रता तथा सूचनाको अधिकार
सर्वस्वीकृत मानवअधिकारको संरक्षण
दण्डहीनताको अन्त्य
कानुनको सर्वोच्चता र न्यायिक
स्वतन्त्रता
लोकतान्त्रिक तथा जनउत्तरदायी सरकार
निष्पक्ष तथा स्वतन्त्र निर्वाचन
धार्मिक तथा वैयक्तिक स्वतन्त्रता
सवैप्रकारका भेदभावको अन्त्य
गम्भीर महत्वपूर्ण राष्ट्रिय तथा
संवैधानिक महत्वका विषयमा जनमत संग्रह गर्न पाउने अधिकारको संरक्षण आदि ।
संविधानसभाको पहिलो काम
संविधानसभाको पहिलो बैठकबाट गणतन्त्रकको घोषणा कार्यान्वयन गर्नेछ ।
संविधानसभाको गठन
आगामी संविधानसभामा कुल ६०१ जना सदस्य हुनेछन् । तीमध्ये बहुमतीय प्रणाली अर्थात् सविकका चुनावमाझैँ व्यक्ति उम्मेदवार उठेर पहिलो हुने निर्वाचित हुने प्रणालीबाट २४० जना सदस्य चुनिने छन् भने समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अर्थात् राजनीतिक दललाई प्राप्त हुने मतको प्रतिशतको आधारमा सदस्य मनोनित गर्ने प्रणालीअनुसार ३३५ जना सदस्य चुनिनेछन् । त्यसबाहेक मन्त्रिपरिषदबाट २६जना मनोनित हुने व्यवस्था छ ।
बहमतीय प्रणालीको आधारमा तराईका जिल्लाबाट ११६ जना पहाडका जिल्लाबाट १०२ जना र हिमाली जिल्लाबाट २२ जना गरी कुल २४० जना चुनिनेछन् । जनसंख्याको हिसाबले करिब ९६ हजार जनसंख्या बराबर एक सिट हुनेछ ।
संविधानसभाको निर्वाचन प्रणाली
संविधानसभाको आगामी निर्वाचनमा दुई प्रकारको निर्वाचन प्रणाली अपनाइन भएको छ । उम्मेदवारहरुले दुइटा मतपत्रमा मतदान गर्नेछन् । ती दुई प्रणाली यसप्रकार छन्
१ वढीमत वहुमत प्रणाली अन्तर्गत पहिलो हुने निर्वाचित हुने प्रणाली :
यस प्रणालीमा मतदातालाई उमेदवारहरुको नामावली प्रस्तुत गरिन्छ । मतदाताले त्यसमध्ये कुनै एक उमेदवारलाई मात्र मतदान गर्दछन् । यसप्रणाली अन्तर्गत सबभन्दा बढी मत पाउने व्यक्ति विजयी हुन्छ । नेपालमा प्रतिनिधि सभा गाउँ विकास समिति र नगरपालिकाको निर्वाचन प्रणालीलाई लिन सकिन्छ ।
२ समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली अन्तर्गत बन्द सूची प्रणालीः
समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीलाई पूर्ण प्रतिनिधित्वको निर्वाचन प्रणालीको रुपमा लिइन्छ । यो प्रणाली समानुपातिक रुपमा
प्रतिनिधित्व गराउँछ । यसमा खसेको मतको प्रतिशत उम्मेदवारको प्रतिशत र सिट संख्याको प्रतिशतबाट दलहरुले आफनो सिट संख्या प्राप्त गर्ने गर्दछन् । यो मूलतः दुई प्रकारको हुन्छ । खुल्ला सूची प्रणाली र बन्द सूची प्रणाली । आगामी निर्वाचनमा बन्दसूची प्रणाली अपनाइँदैछ । यो प्रणालीमा दलहरुले उम्मेदवारहरको बन्दसूची तयार गरी निर्वाचन आयोगलाई बुझाउँछ ।
मतदाताहरुले दलको त्यही सूचीलाई मत दिन्छन् । सोझै उम्मेदावरलाई मत दिँदैनन् । प्रत्येक दलहरुले आफूलाई प्राप्त मत र मतको आधारमा प्राप्त सीटमा समानुपातिक तवरले बाँडफाँड गर्दछन् । दलले प्राप्त गरेको सीटको आधारमा निर्वाचन आयोगमा दर्ता गरेको सूचीको प्राथमिकतामा परेको उम्मेदावरहरुलाई विजयी घोषित गरिन्छ ।
संविधानसभामा जनताको भूमिका
* योग्य सक्षम र देशको भलो चिताउने संविधानसभा सदस्य चुन्ने
* संविधानले समेट्नुपर्ने विषयमा छलफल चलाउने र सकेसम्म धेरै जनालाई जानकारी दिने
* चुनावको लागि उपयुक्त वातावारण तयार पार्ने
* चुनावमा लागेका राजनीतिक दल र उम्मेदवारहरुको विश्लेषण गर्ने
* विजयी उम्मेदवारले ठिकसँग काम गरेको छ कि छैन निगरानी गर्ने
* संविधान निर्माणको प्रकि्रयामा निरन्तर चासो लिने ।
Wat ya Said!